Hava Ralli

Hava ralli nedir ?

Hava Ralli denince akla ilk olarak “havada hız ile yarışmak” gelebilir. Sanıldığının aksine; hava ralli en hızlı veya en çabuk uçanın kazandığı bir yarışma değildir.

Hava rallide,  

·        temel aletleri kullanarak verilen rota talimatlarına uygun navigasyon yeteneği,

·        belli bir rotayı zamanlara uyarak takip etme yeteneği,

·        uçağı zamanlara ve rotaya uygun kullanırken gerçekçi yer gözlemlemesiyeteneği,

·        kısa ve dar meydana iniş yeteneği, ölçülür.  

  HAVA RALLİ SPORUNUN AMACI:

Hava Ralli Sporunun amacı,  pilotların bir araya gelerek kaynaşmasını sağlamanın yanı sıra, yarışmacıların temel VFR (Görerek) uçuş şartlarında -mümkün olduğu kadar az aletle-  uçuş ve navigasyon yeteneklerini geliştirmektir.

HAVA RALLİ YARIŞMASINA KATILIM:

Hava Ralli Şampiyonası’na tek motorlu kara  iniş takımlı uçaklar katılabilir. Yarışmacı bir ekip, en az PPL (Özel Pilot Lisansı) sahibi bir pilot ve bir navigatörden (Seyrüseferci) oluşur. Navigatör’ün pilot olması zorunlu değildir. Ancak pilota tüm yarışma boyunca yardımcı olacak kadar harita  ve pusula bilgisine sahip olması gerekir.

Yarışma sırasında uçaktaki seyrüsefer aletlerinden yalnızca telsiz, pusula ve istikamet cayrosu aktiftir. GPS, cep telefonu vs  kullanımına izin verilmez.

HAVA RALLİ TEST AŞAMALARI:

Yarışmacı ekipler arasına 2-5 dakika aralıklar konur ve yarışmacılara kalkışlarından tam onbeş dakika önce yarışma zarfları verilir. Bu zarfta o gün uçacakları rotanın talimatları, 

 iki set fotoğraf ve puanlama kağıdı vardır. Yarışmacılar, onbeş dakika içersinde talimatlara göre rotayı ve kontrol noktalarını harita

 üzerinde zamanlarla birlikte hazırlamak ve  verilen yaklaşık yirmi adet fotoğrafı hafızalarına almak zorundadır.

Yarışma süresince yarışmacılar verilen talimat ve genel kurallara uygun uçmak ve soruları doğru yanıtlamak zorundadır. Uyulmayan her kural ve yanıtlanamayan herbir soruda yarışmacı ekibe ceza puanı yazılır.

Yarışmayı en az ceza puanı ile tamamlayan ekip kazanır ve sıralama ceza puanları toplamlarına göre yapılır 

2. ZAMANLAMA TESTİ:

Zarfı aldıktan sonra onbeşinci dakika dolduğunda tekerler dönmeye başlamalıdır. 10 saniye sapmaya izin verilir. Ancak on saniyeden fazla erken veya geç kalınan her bir saniye için 3 ceza puanı yazılır.

Bundan sonra yapılacak iş; verilen rotayı verilen hız ile uçmak ve kontrol noktalarını bulmaktır. Verilen rotayı uçmak demek; rota çizgisinin sağa/sola 500 feet içersinde, kontrol noktalarının üzerinden min. 500 ve maks. 1,000 feet AGL irtifada ve verilen saniyenin +/- 2 saniye içinde olmak kaydıyla uçmak demektir.

Kontrol noktası için verilen saniyenin (+/- 2 saniye hariç) dışında kalınırsa, her bir saniye yarışmacı ekibe 2 ceza puanı kazandırır. Rota çizgisinin sağa/sola 500 feet dışında veya kontrol noktasının üzerinde AGL 1,000 feetten   yüksekte olursa, “tanımlanamadı” varsayılır ve 300 ceza puanı alır. 300 puan zaman tutulan kontrol noktasında, zamanlamadan alınabilecek en yüksek ceza puanıdır. Kontrol noktası üzerinde 500 feetden alçak uçarsa –emniyet kurallarını ihlal ettiği için- 600 ceza puanı alır. Yine emniyet gereği rota üzerinde 90 dereceden fazla dönüşler yapmak, daireler çizmek yasaktır. Bunun tespit edilmesi halinde her bir defa için 200 ceza puanı verilir.

3. NAVIGASYON TESTI (YER TANIMLAMA):

Yarışma zarfında iki set fotoğraf bulunur.

Birinci set kontrol noktalarına ait fotoğraflardan  oluşur. Bu fotoğraflar doğru sırada verilir ve üzerinde hangi kontrol noktasına ait olduğu yazılıdır. Buradaki tek zorluk; fotoğrafın herhangi bir açıdan çekilmiş olmasıdır. Yani uçuş yönünden çekilmemiş olabilir.  Ayrıca  o fotoğraf, o noktaya ait olmayabilir de. Yarışmacılar ellerindeki puanlama kağıtlarına “doğru”/”yanlış” diye işaretlerler. Eğer fotoğraftaki görüntü kontrol noktasına ait değilse, kontrol noktasına 0,5 nm den yakın olamaz.

İkinci set fotoğraf rota üzerindeki muhtelif noktalara  aittir. Bu set doğru sırada değildir. Rota çizgisinin sağa/sola  300 metre içersinden ve rota yönüne maksimum 45 derece açıdan alınmıştır. Bu fotoğrafların yerlerinin puanlama kağıdına 

işaretlenmesi istenir.

Fotoğraflarla ilgili konum tanımı yanlış olursa 100 ceza puanı verilir. Fakat hiç tanımlanmazsa ceza puanı bu defa 50 dir. Rota fotoğrafı için tanımlanan yer gerçeğe 0,5 nm yakınsa ceza verilmez. Fakat 0,5 – 1,0 nm arası ise bu defa ceza puanı 25 olur.

Bu testin bir diğer aşaması ise yerdeki işaretleri tanımaktır. Tüm kontrol noktalarına

 ve rota üzerine   büyük beyaz şeritlerle harfler ve işaretler konur ve görülen işaretlerin puanlama kağıdına yazılması istenir. Eğer yanlış işaretlenirse 100 ceza puanı, hiç işaretlenmezse de 50 ceza puanı verilir.

4. İNİŞ TESTİ:

Bitiş kontrol noktası geçildiğinde navigatörün işi bitmiştir. Bu aşamadan sonra tüm hüner pilota kalmıştır; inişe gelecek ve pistte işaretlenen 50 x 12 metre ölçülerindeki iniş 

kutusundaki  , 3 metrelik beyaz bölgeye inecektir. Başarırsa sıfır puan alır. Beyaz çizgiden sonraki ilk 7 metrelik A alanı için 20 puan, A’dan sonraki 10 metrelik B alanı için 40 puan, B’den sonraki 10 metrelik C alanı için 60 puan,  C’den sonraki 10 metrelik D alanı için 80 ceza puanı alır. Beyaz çizgiden önceki ilk beş metrelik E alanına inerse 50, E den önceki beş metrelik F alanına inerseniz 90 ceza puanı alır.  İniş alanı genişliği 12 metredir. Sağa/sola taşarsa veya anormal iniş yaparsa 200 ceza puanı ve belirlenen engeç iniş zamanını aşarsa da 300 ceza puanı alır. İnişten sonra park alanına geldiğinde son beş dakikası daha vardır. Puanlama kağıdındaki son düzeltmeleri yapar ve zarfı yer hakemlerine teslim eder. Beş dakikayı geçirirse 200 ceza puanı daha alır.

Kuralları 

A.2.1. Yarışma lisanı Milli yarışmalarda Türkçe, Uluslar arası katılıma açık olan yarışmalarda ise İngilizce olacaktır. Bu şartlar dışında başka bir lisanla telsiz konuşması yapan ekip takımı ile birlikte diskalifiye edilebilir.

A.2.2. Brifing ve dibirifingler esnasında sigara içilmez.

A.2.3. Yarışma süresince, resmi yarışma zamanı olarak bölgesel zaman kullanılacaktır. Yarışmacıların kendi saatlerini ayarlayabilecekleri bir ana saat bulundurulacaktır.

A.2.4 Yarışmadaki bütün uçaklar, uçak 1000 feet irtifada iken yerden bakıldığında açık bir şekilde görülebilen büyüklükte yarışmacı numarası taşımak zorundadır. Yarışmacı numarası en az 60 cm. büyüklüğünde ve uçağın renginden değişik renkte olacaktır. (Organizatör uçak çağrı işaretlerini de yeterli görebilir)

A.2.5. Her yarışmacı yarışma süresince aynı uçakla uçacaktır. Teknik bir arıza olması halinde Yarışma Direktörü uçağın değiştirilmesine müsaade edebilir.

A.2.6. Uçak modifikasyonları, sadece sorumlu ulusal otorite tarafından sertifiye edildiği zaman kabul edilebilir. Buna karşılık, yarışmacılar isterlerse tekerlek örtülerini çıkarabilirler ve/veya tekerlekleri boyayabilirler. Bütün inişler, protestolara karşı yeniden değerlendirme yapmak, iniş pozisyonlarını tam olarak tespit etmek ve iniş hakemlerine yardım etmek için video kayıt cihazı ile kayıt edilebilir.

A.2.7. Her yarışmacı ekibe, yarışmanın her üç aşamasını kapsayacak şekilde 1/200.000 ile 1/500.000 ölçekleri arasında birer harita verilecektir. Bu haritalar havacılık haritası olmayabilir.

A.2.8. Her bir safhadan önce başlama zaman çizelgesi basılı olarak ilan edilecek, kalkışlar arasında en az iki dakikalık zaman aralığı bulunacaktır.

A.2.9. Aynı kulüpten yarışan takımların ekipleri arasında en az altı dakikalık zaman aralığı olacaktır.

A.2.10. Organizatör Elektronik seyrüsefer yardımcılarının ve/veya otopilotun kullanılmasına izin verebilir. Şayet izin verilmezse gerekli görülen bütün yetkilendirilmemiş aletler mühürlenecektir veya emanete alınacaktır. Cep telefonları -sadece emercensi durumunda kullanılmak üzere- kapalı zarfla yarışmacılara teslim edilecektir.

A.2.11. Uçaklar, yarışmacı çantaları, yetki verilmemiş seyrüsefer ve haberleşme teçhizatının olmadığından emin olmak için kontrol edilecektir. Bu kontroller, yarışma zarfları verilmeden 5 dakika önce bitirilmiş olmalıdır.

A.2.12. Kalkıştan 15-30 dakika önce, bütün uçuş malumat bilgilerini ihtiva eden yarışma zarfı yarışmacılara uçağın içinde elden verilmiş olacaktır.

A.2.13. Kalkışın gerçekleşmemesi durumunda yarışmacılar uçağı terk etmemeli ve diğer yarışmacılarla konuşmamalıdır. Yarışma Direktörü ile telsizle görüşmek suretiyle durumu açıklayacak ve verilen talimatı takip edecektir.

A.2.14. Yarışma uçuşu, bu kurallara ve uçuş talimatına göre yapılır.

A.2.15. En son iniş zamanı uçuş planında yazılmış olacaktır. İndikten sonra taksi talimatı gecikmeksizin verilmelidir.

A.2.16. Yarışmacılar yarışma zarfları geri toplanıncaya kadar uçaklarında kalacaklar ve hiçbir kimseyle temas kurmayacaklardır.

A.2.17. İnişten sonra bütün orijinal yarışma kağıtları, uçuş bilgileri ve fotoğrafları ihtiva eden yarışma zarfları belirtilen zamanda elden toplanmalıdır. Bu zaman, organizatör tarafından iniş zamanına ilave edilen belirlenmiş bir zamandır. Yarışmacılar zarfı elden teslim etmekten sorumludur.

A.2.18. Yarışmacılar zarflarını teslim etmeden, uçağı terk edemezler ve başka kimseyle konuşamazlar.

A.2.19. Yarışı biten ekip, son ekip kalkış yapıncaya kadar izole edileceklerdir.

A.3. YARIŞMA DETAYLARI (Competition Details)

A.3.1. Seyrüsefer testi (Navigation Test)

A.3.1.1 En az iki seyrüsefer testi olacaktır. Her bir test 80 NM ile 140 NM arasında değişken uzunluklarda olabilir. Bir günde iki seyrüsefer testi yapılırsa toplam mesafe uzunluğu 250 NM.den daha fazla olamaz. Her bir bacağın mesafesi 5 NM - 20NM arasında olacaktır.

A.3.1.2. Seyrüsefer testi Başlangıç Noktasında (SP-Start Point) baslar, Kontrol Noktaları (CP-Check Point) ile devam eder ve Bitiş Noktasında (FP-Finish Point) sona erer. Bundan böyle Başlama Noktası SP, Kontrol Noktası CP, Bitiş Noktası FP olarak kullanılacaktır.

A.3.1.3 Her bir test aşağıda sıralananları ihtiva eder:

Uçuş Planlama (Plotting)

Zaman kontrolleri (time -checks)

Gözleme testi (observation test ) (fotoğraf ve yer işaretleri)

İniş testi (landing test ) (minumum 1, maksimum 2)

A.3.2. Seyrüsefer testinin Planlaması (Plotting the Navigation Test)

A.3.2.1 CP'ler yer üzerinde belirgin noktalar olmalıdır. CP'ler uçuş talimatlarında açıkça tanımlanmak zorundadır. SP ve FP'lerı aynı zamanda birer kontrol noktasıdır.

A.3.2.2 İşaretleme Noktaları (PP-Plotting Points) (bundan böyle PP yazılacaktır) yarışma haritaları üzerinde belirgin olarak görülebilmelidir. (Kavsak, cami, köprü, baskılı koordinat kesişmeleri gibi ). PP'ler uçuş talimatlarında da açıkça belirtilmelidir.

A.3.2.3 Eğer bir CP harita üzerinde gösterilmemişse bir PP kullanılmalıdır. Böyle bir durumda bir CP'nin kuzeye göre ve PP'ye olan konumu uçuş talimatlarında verilir. PP'nin CP'ye uzaklığı 2 NM'den daha fazla olmamalıdır.

A.3.2.4 PP ve CP' lerin tanımları aşağıdaki gibi verilebilir.

a. Bilinen bir nokta

b. Koordinatlar

c. Yukarıdaki "a" ve "b"'den veya "a" ve "b"'ye göre uzaklık ve yön olarak (bu bilgi birden fazla çözüme sahip olmamalıdır.

A.3.2.5 Daha önce kullanılıp, harita üzerinde bulunan PP ve CP'ler veya bir hava alanının merkezi veya yarışma haritası üzerindeki koordinat kesişmeleri "belirli noktalardır". Organizatör, harita üzerindeki nesneleri "bilinen noktalar" olarak ilan edebilir. Bu nesneler, ana yarışma haritasına işaretlenir ve ilan tahtasına asılır.

A.3.2.6 Organizatörler tarafından iyi bilinen, fakat yabancı mürettebatın aşina olmadığı yerler "bilinen noktalar" olarak kabul edilmez.

A.3.2.7 Yönler, manyetik veya hakiki kuzey değerine göre verilecektir. Şayet manyetik değer olarak verilirse, organizatör kullanılacak manyetik sapma değerini de bildirmek zorundadır.

A.3.2.8 Mesafeler, deniz mili veya kilometrelerin ondalıkları seklinde verilecektir. Harita üzerinde milimetreden (mm) deniz mili (nm) ve/veya kilometre (km)'ye çevirme faktörü verilecektir.

A.3.2.9. Yarışma haritası üzerinde gösterilmeyen bir nokta PP olarak verilmez.

A.3.2.10 Uçuş rotası, CP'den CP'ye olacaktır.

A.3.2.11 Uçak, kalktıktan sonra verilen ayrılış talimatlarını takip etmek zorundadır. Uçuş, SP üzerinden outbound olarak yapılacaktır. CP'ler ve FP'ler inbound yönünde uçulmalıdır.

A.3.2.12 Uçak, FP''yı geçtikten sonra verilen iniş talimatlarını takip etmek zorundadır.

A.3.3. Zamanlama Testi (Timing Test)

A.3.3.1 Zamanlama (saat: dakika: saniye) lokal, UTC veya tayin edilen kalkış zamanından sonra geçecek zaman olarak, kalkış, SP ve her bir CP, FP ve en son iniş zamanını ihtiva edecek şekilde uçuş talimatında verilecektir. Organizatör zamanlama hesabında rüzgarı dikkate alabilecektir. Rüzgar, hesaplamada kullanılırsa uçuş bilgilerinde, rüzgar değeri de yazılacaktır.

A.3.3.2 Zaman; kalkışta, SP'ye geçişte, en az iki CP üzerinde, FP'de ve inişte kontrol edilecektir. Zaman kontrolü yapılan CP'ler açıklanmayacaktır.

A.3.3.3 Zaman tutulan her CP, gerçek bir nokta veya Uçuş hattı ile onu dikey kesen bir hattın kesişme noktası olmalı, ve EK-A-I'deki gibi bir harf ile işaretlenmiş olmalıdır. Bu harfler, CP'ye yaklaşma yönünde düz okunacak şekilde yerleştirilecektir.

A.3.3.4 Her uçak, CP üzerinden 500-1000 feet AGL'in arasında geçmelidir. Zaman kontrolü, uçak yaklaşma yönüne 90 derece olan bir çizgiyi geçerken yapılacaktır.

A.3.3.5 Belirtilen minimum irtifanın altında uçan, uçağa ceza puanı verilir. (her ihlal için)

A.3.3.6 Herhangi bir zaman kontrolü yapılan CP'de uçağı tanımlayabilmek için yer hakemi uçağın tescil veya yarışma numarasını veya uçağın tipini (üstten /alttan kanat) ve rengini görebilmelidir. 1000 feet (AGL) üzerinde uçan uçak, tanıma problemi yaratabilir ve gözlemlenemedi raporu verilerek ceza puanı alması sağlanır.

A.3.3.7 Zaman ölçümü yapılan CP'de tanımlanmamış olan bir uçak "gözlemlenemedi" olarak kabul edilecek ve o ekibe maksimum zamanlama ceza puanı verilecektir.

A.3.3.8 SP ile FP arası rotadan her bir yönde 90 dereceden daha fazla bir dönüş yapılması halinde her biri için ceza puanı verilecektir.

A.3.4. Gözlemleme Testi (observation Test)

A.3.4.1 Yarışma ekibine iki set fotoğraf sağlanmış olacaktır. İlk sette CP'lerin fotoğrafları, ikincisinde ise rota fotoğrafları olacaktır.

A.3.4.2 CP'lerin fotoğrafları herhangi bir istikametten alınmış, doğru veya yanlış olabilir. Yarışma ekibi doğru veya yanlış olduğuna karar verecek ve yarışma kağıdı üzerindeki uygun kutuya işaret koyacaktır. Fotoğraflar CP numarasıyla birlikte işaretlenmiş ve doğru sırada olacaktır. Şayet CP fotoğrafı yanlış ise, fotoğraf üzerindeki özellik, CP'nin 0.5 nm içinde olmayacaktır.

A.3.4.3 . CP'ler, Ek-A-1-a'da gösterilen harflerden biri kullanılmak suretiyle yer Hedefleri olarak işaretlenebilir.

A.3.4.4 EK-A-I-b'de gösterilen işaretler rota üzeri yer hedefleri olabilir. Bu işaretler rotanın 100 metre dahilinde sol veya sağında olabilir.

A.3.4.5 Rotadaki fotoğraflar harflerle işaretlenmiş olacak ve doğru sırada yer almayacaktır. Bulunması istenen nesne, fotoğraf üzerinde daire içerisine alınmış olacak ve rotanın 300 m dahilinde sağ veya solunda olacaktır. Bu fotoğraflar inbound yönünde 45 dereceden daha büyük olmayan açıdan ve yere doğru 30 ile 60 derece arasında çekilmiş olacaktır.

A.3.4.6 Rotadaki yer işaretleri ve rota üzeri fotoğrafları kullanıldığında, maksimum fotoğraf/yer hedefi sayısı 10/10 =20 olacaktır.

A.3.4.7 Sadece rota üzeri fotoğrafları kullanıldığı zaman iki set fotoğraf kullanılacaktır. Herbir set 4-10 fotoğraftan oluşacaktır. Uçuş talimatında her fotoğraf setinin üzerinde, fotoğraf setlerinin kullanılması hakkında bilgi verilecek ve her bir setin uçuşun hangi safhasına ait olduğu ise set üzerinde belirtecektir.

A.3.4.8 Başlangıç noktasına kadar, başlangıç noktasından sonraki ilk 5 NM içinde ve herhangibir CP'den ise 0.5 NM den daha yakın ve FP'den sonra rota yer hedefleri ve rota fotoğrafları olmayacaktır.

A.3.4.9 Rota Fotoğrafları ve yer hedeflerinin mesafeleri bir önceki CP'den ölçülecektir. Şayet bir CP, yarışma haritası üzerinde gözükmüyorsa, bu mesafe PP'den ölçülecektir

A.3.5. İniş Testi (Landing Test) (Bkz EK B-2)

A.3.5.1 Normal olarak iniş testi tam inişte yapılacaktır.

A.3.5.2 Her iniş pilot inisiyatifinde flaplar, spoiler ve güç (gaz) kullanılarak normal bir yaklaşma ile yapılacaktır.

A.3.5.3 İniş baş hakeminin yan rüzgar şartlarında iniş olacağını deklere etmesi hali hariç olmak üzere, iniş her iki ana tekerlekler üzerine olmalıdır. Yan rüzgar durumunda uçak rüzgar tarafındaki ana teker üzerine inebilir. Ana tekerlekler yere temas edinceye kadar burun tekerleği havada tutulmalıdır. Kuyruk tekerlekli uçaklar, kuyruk ufuk hattının altında olarak inmelidir.

A.3.3.4. Yere değme, uçak zıplama yaptığında zıplamanın bitip, pist üzerinde yürümeye başladığı zamanki temas anına göre ölçülecektir. Zıplamaların yere değme hattından önce başlaması ve değme hattı gerisine kadar devam etmesi durumunda, en yüksek ceza puanları verilir.

A.3.5.5 Bir uçağın zıplama yüksekliği, uçağın ana iniş tekeri çapından daha yüksek olursa bu durum uçağın zıplaması olarak kabul edilir.

A.3.5.6 Kuyruk tekerli uçaklarda kuyruk tekeri ile ana inis tekerleri aynı anda yere değerse ölçüm ana iniş tekerleğinin temas noktasına göre yapılacaktır.

A.3.5.7 Yan rüzgar şiddeti 8 knots veya daha çok olduğu taktirde yan rüzgar şartları ilan edilebilir. Rüzgarın yönü ve şiddeti (hızı) temas çizgisine yakın noktada uygun anometre ile ölçülür. İniş baş hakemi yarışmacıları uyarmak maksadıyla iniş çizgisine 50 metre mesafede belirgin bir uyarı bayrağı koyabilir veya yarışmacıların telsizle uyarılmasını sağlamalıdır. Yan rüzgar hızı 15 knot'i geçerse bu safhanın iniş testi iptal edilecektir.

A.3.5.8 İnişin planlanması için Maksimum arka (kuyruk) rüzgar limiti 5 knottır. Şayet arka rüzgar hızı 5 knotı geçerse iniş yönü değiştirilecek veya yarışmanın bu safhasının iniş testi iptal edilir.

A.3.5.9 Anormal inişler aşağıdaki gibi tanımlanır.

a. Burun tekeri ana tekerleklerden önce veya ana tekerleklerle ayni zamanda yere temas etmesi

b. Kuyruk tekerlekli bir uçağın, kuyruğunu yatay pozisyon altında olmaksızın, yere temas etmesi

c. Yan rüzgar şartları olmadan, temas anında bir ana tekerin kendi çapından daha yüksekte olması.

d. Yan rüzgar şartları altında; rüzgara karsı olan ana tekerin kendi çapından daha yüksekte olması ve rüzgar arkasındaki ana tekerleğin yere değmesi

e. Uçağın tekerleklerinden başka bir parçasının yere temas etmesi

f. İşaretlenmiş iniş şeridinin içerisinde temastan önce flapların geri çekilmesi

g. Kilitli tekerlekle iniş yapılması

Anormal inişler için cezalar diğer iniş cezalarına ilave edilerek verilecektir.

A.3.6. Yazıcılı GPS Kullanımı (Use of GPS -logger). Bu yarışmada GPS takip-kayıt cihazı kullanılmayacaktır.

Posted in: